دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه بیرجند، در سال 1369 با پذيرش دانشجو در دو رشته زبان و ادبيات فارسي و علوم تربيتي (گرايش برنامه ريزي درسي) و با 7 نفر عضو هيات علمي شروع به فعاليت نمود. به تدريج با افزوده شدن رشته هاي كتابداري و اطلاع رساني، تربيت بدني و علوم ورزشي و تاريخ، فعالیت های آموزشی دانشکده گسترش یافت. با آغاز دوره هاي تحصيلات تكميلي و راه اندازي كارشناسي ارشد ادبيات فارسي و علوم تربيتي به فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي خود ادامه داد و با جذب اعضاي هيات علمي در رشته هاي مختلف و همچنين گزینش و جذب اساتید بورسيه و اعطاي ماموريت تحصيلي به اعضاي هيات علمي با مرتبه مربي، به ترميم و ارتقاء توان علمی اعضاي هيات علمي اقدام گرديد.

در طي سال هاي دهه 80 رشته هاي ديگري از زيرمجموعه علوم انساني همچون جغرافیا در دو گرایش برنامه ریزی روستایی و برنامه ریزی شهری، حقوق، علوم سياسي، فلسفه و كلام اسلامي، روانشناسي، مديريت آموزشي، مترجمي زبان انگليسي و ادبيات انگليسي در مقطع کارشناسی ایجاد شد. دانشکده در رشته هاي كتابداري و اطلاع رساني، جغرافيا (گرايش برنامه ريزي روستايي)،‌ تربيت بدني و علوم ورزشي،‌ تاريخ «گرايش ايران اسلامي»، مترجمي زبان انگليسي، روانشناسي تربيتي، زبانشناسي همگاني و زبان و ادبيات عرب و فلسفه و كلام اسلامي در مقطع كارشناسي ارشد پذیرش دانشجو داشته است. در سال 1390 نیز رشته ادبيات فارسي در مقطع دكتري در اين دانشكده دایر گردید.

در سال 1386 دو دانشكده "علوم تربيتي و روانشناسي" و "تربيت بدني و علوم ورزشي" از اين دانشكده منتزع گرديد.

در حال حاضر دانشكده ادبيات و علوم انساني با 10 رشته كارشناسي (زبان و ادبیات انگلیسی، مترجمی زبان انگلیسی، زبان و ادبیات فارسی، تاریخ، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، حقوق، علوم سیاسی، فلسفه و کلام اسلامی، پژوهشگری علوم اجتماعی)و 12 رشته كارشناسي ارشد ( زبان شناسی همگانی، مترجمی زبان انگلیسی، زبان و ادبیات فارسی، ادبیات تطبیقی، زبان و ادبیات عرب، تاریخ ایران اسلامی، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی، فلسفه و کلام اسلامی،نهج البلاغه و جامعه شناسی) و یک رشته دكتري (زبان و ادبیات فارسی) فعال می باشد.

اين دانشكده هم اكنون داراي 54 عضو هيات علمي در مرتبه هاي استاد، دانشیار، استاديار و مربی است که به فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي و اجرايي مشغول مي باشند.

تعداد اعضای هیات علمی دانشکده
گروهاستاددانشیاراستادیارمربیجمع
 تاریخ  - 2 1 5
 جامعه شناسی  - 3
جغرافیا - 2 5 2 9
حقوق - - 4 - 4
زبان انگلیسی - 1 4 1 6
زبان و ادبیات فارسی 1 6 8 - 15
علوم سیاسی - - 3 2 5
فلسفه و کلام اسلامی - - 3 - 3
معارف اسلامی - - 3 1 4
جمع - 11 38 7 54
رشته های تحصیلی موجود به تفکیک رشته و تعداد دانشجویان
گروهگرایشکارشناسیکارشناسی ارشددکتریجمع
زبان و ادبیات فارسی   زبان و ادبیات فارسی 177  78  26   281
زبان و ادبیات عرب  26   26
ادبیات تطبیقی  - 34   34
تاریخ تاریخ  167 - 167 
تاریخ ایران اسلامی  -  38 38 
 جامعه شناسی دانش اجتماعی مسلمین  - 23  23 
پژوهشگری علوم اجتماعی  46 46 
 جغرافیا جغرافیا و برنامه ریزی روستایی  156  156 
جغرافیا و برنامه ریزی شهری  78  78
جغرافیا و برنامه ریزی روستایی (مدیریت توسعه پایدار)  28   - 28
جغرافیای سیاسی  18   - 18
حقوق حقوق 217   - 217
زبان انگلیسی مترجمی زبان انگلیسی  186  45  231
زبان و ادبیات انگلیسی  155  155
زبان شناسی  47  47
علوم سیاسی علوم سیاسی 214  25  239
فلسفه و کلام اسلامی فلسفه و کلام اسلامی 154  34  188
معارف اسلامی نهج البلاغه  28  28
 جمع  -     26  2000